Leven van de liefde

Klopt het dat jij zaken als onderwijs, kunst en cultuur Heel Belangrijk vindt? Voor je kind, voor iedereen eigenlijk? Klopt het dat je vindt dat je kind, iedereen eigenlijk, récht heeft op die zaken, dat hij er een slimmer, beter en breder ontwikkeld mens van zal worden? Vind jij ook niet dat slimmere, beter en breder ontwikkelde mensen zullen zorgen voor een bloeiende welvaartsmaatschappij?
En: klopt het dat jij voor je werk eerlijk betaald wilt worden? (1 uur hard werken = 1 uur geld verdienen, dus)

Houd dan nu je neus goed vast, want ik ga hem op enkele freelance-en-zzp-feiten drukken. Ik put daarbij uit mijn eigen ervaring en die van bevriende collega’s, allemaal werkzaam in de onderwijs-, kunst- en cultuursector:

  •  Potentiële opdrachtgever wil je ‘ontzettend graag’ spreken, want je profiel past zo goed bij het werk dat hij te bieden heeft.
    Dus daar zit je, ambitieus en gevleid. Na een uitgebreid en vrij concreet gesprek komt eindelijk het geld ter sprake. De potentiële opdrachtgever geeft aan je goed te zullen betalen. Wel 35 euro per uur! Ja, dat is inclusief reiskosten, -tijd én voorbereiding.
    Wanneer je precies kunt beginnen en voor hoeveel uur per week? Ai, het eerste is nog niet helemaal duidelijk en het tweede kan per week wisselen. Potentiële opdrachtgever gaat ervan uit dat je dat begrijpt en je flexibel zult opstellen.
  • Via-via kom je in contact met een groot Nederlands bedrijf. Een commerciële gouwe ouwe; we kunnen met z’n allen geen dag zonder! Of je een training wilt verzorgen.
    Graag! Dat is immers je werk, daar heb je voor doorgeleerd en avonden lang tot in de late uurtjes een boek over geschreven. Enthousiast wacht je af met wat voor tarief het prachtige, succesvolle bedrijf zal komen.
    30 Euro per uur. Natúúrlijk is dat inclusief voorbereidingstijd! (Wat een vraag…) Je geeft subtiel aan dat je zzp’er bent. Dat je zelf je pensioen moet regelen en zo.
    Het bekendste, grootste bedrijf van Nederland in z’n soort gaat in beraad en belooft bij je terug te zullen komen met een nieuw voorstel, een ‘zzp-tarief’.
    Een paar dagen later is het zover.
    24 Euro!
  • Je netwerkt er als zzp’er natuurlijk op los. Zo volg je eens een workshop van een stichting die werk doet waar je hart sneller van gaat kloppen. Waarvan je zéker weet dat het jou zal liggen. Jou moeten ze hebben! Er is een leuke klik, dus een aantal weken later zit je samen om de tafel.
    Jij hebt die middag helemaal vrijgehouden (dan maar geen geld verdienen; dit gaat even voor!) en vraagt verheugd wat je zou kunnen betekenen.
    De opdrachtgever schuift een flyer naar je toe waarop informatie staat over een twee jaar durende opleiding. Kosten: 4800 euro. Of je die eerst volgt.
    En dan? vraag je hoopvol. Krijg ik daarna van jullie locaties toegewezen waar ik dat fijne werk kan gaan uitvoeren? Er wordt beslist nee geschud. Acquisitie is vanzelfsprekend ook onderdeel van je takenpakket.
    Maar eerst even die opleiding, dus. Betalen mag in termijnen, hoor!
  • Of je ergens een optreden wilt verzorgen. Zeker wel! Leuk! Wat levert het op? Nou ja, kijk, dat zit zo, je moet het zien als ‘free publicity’. Mooi toch?! Heel waardevol, hoor! Krijg je naamsbekendheid van en alles.
    Vooruit, reiskosten mag je  indienen. Tweedeklas hè. En je krijgt ook iets van een boekenbon of zo. Voor de moeite.
    Je gaat overstag. Treedt op. Krijgt applaus. Fotomoment hier, fotomoment daar.
    Daarna rept niemand met één woord meer over die boekenbon-of-zo.
  • Op vrijdagavond belt een bevriende collega: ‘Er is stress bij de uitgeverij. Ze hebben niet goed in hun planning gekeken. Begin volgende week moet er een vertaling af zijn. Kunnen wij dat fixen?’
    Je pakt je partner eens stevig vast, overlaadt hem met duizend kusjes en zegt: ‘Sorry lieverd, dit weekend ben ik er niet voor jou en onze drie kinderen en de hond en de sportwedstrijden en het familiebezoek en het onkruid in de tuin en de boodschappen en de zeven volle wasmanden.’
    Daarna sluit je je op met een pot sterke koffie en alle te vertalen bestanden. Je vertaalt en vertaalt en vertaalt en haalt samen met je collega die deadline. BAM!
    Waarop de uitgever per mail reageert met een dankjewel en in dezelfde zin aangeeft dat het tarief trouwens veranderd is. Pardon, gehalveerd.
  • Je legt wat geld neer om een congres te kunnen bezoeken. Op zaterdag, wat een geluk, dan hoeven er tenminste geen kantooruren te sneuvelen.
    Eenmaal daar word je direct aangesproken door een jou totaal onbekende collega: ‘Ik weet waarom jij dit werk kunt doen.’
    O ja?
    ‘Omdat je vent een vaste baan heeft!’
    De dame met mensenkennis is van een comité dat ervoor wil zorgen dat er een einde komt aan de uitbuiting in jullie beroepsgroep.
    Uitbuiting? Je knippert even met je ogen. Je zwaait naar twee collega’s die zojuist gratis een workshop gaven en daarvoor samen één treinkaartje mogen declareren. Langzaam valt er een kwartje.

Freelance taaldocenten en zzp’ers die werkzaam zijn in de kunst- en cultuursector hebben meestal een hbo-opleiding of universitaire studie genoten en schrijven zich regelmatig in voor cursussen, workshops, congressen en dergelijke om hun didactische en creatieve vaardigheden nog verder te ontwikkelen.
Zij zijn geen hobbyisten, maar hoog opgeleide specialisten.
Zíj zijn degenen die ervoor zorgen dat jouw kind, iedereen eigenlijk, zich maximaal kan ontwikkelen, dat er taal- en verhaalrijkdom is in dit land.
Heel Belangrijk!
Hun vak is weliswaar hun passie, maar ze kunnen echt-echt-echt niet leven van die liefde, een boekenbon of drie tientjes per uur. Er hoort een fair uurloon tegenover te staan, net zoals jíj dat verdient.
Een Amerikaanse kunstenaar zei het ooit al: ‘Inspiratie is voor amateurs. De rest van ons staat ’s ochtends gewoon op en gaat aan het WERK.’

Ter lering ende vermaeck:
– Alles onder de 50-55 euro per uur is voor een zzp’er te slecht betaald om een fatsoenlijk bestaan te leiden. Bron: Comité Nt2.
– Tjitske Jansen schreef in het AD van 7 oktober een column over dit onderwerp, getiteld: Afscheid.